بجنورد- ایرنا- توسعه اقامتگاه های بوم گردی خراسان شمالی که می تواند اشتغالزایی گسترده ای را در نقاط مختلف استان ایفا کند، هم اکنون با چالشی به نام نبود نیروی انسای متخصص و آشنایی کمتر گردشگران از این نوع اقامتگاه ها مواجه است.


 
راقامتگاه بوم گردی اقامتگاهی برای گردشگران است که ساختار بومی خدمات، محصولات و فعالیت‌های گردشگری، ساختار محیطی بوم‌گرا، ساختار مالکیت و مدیریت خانوادگی و مشارکت جامعه بومی و در نهایت داشتن ساختارهای مناسب زیربنایی گردشگری، که ارکان و هسته‌های اصلی یک اقامتگاه است، آن را از دیگر الگوهای اقامتی مانند هتل‌ها و مهمان‌پذیرها متمایز می‌کنند.
اقامتگاه های بوم گردی در محیط های طبیعی با رعایت بالاترین سطح ممکن ضوابط زیست محیطی و به شکلی سازگار با معماری و سیمای طبیعی منطقه احداث شده و ضمن حداکثر تعامل با جامعه محلی، زمینه حضور و اقامت طبیعت گران را با کیفیتی قابل قبول و تعریف شده در محیط های طبیعی فراهم می کنند.
اما نبود نیروی انسانی متخصص موجب بروز مشکلاتی در راستای فعالیت این واحدها شده و کارآیی این واحدها را پایین آورده است، تعداد افرادی که در امر آموزش فعالان اقامتگاه‌های بوم‌گردی نیز فعالیت می‌کنند محدود است،اگر جامعه محلی، نحوه تعامل با گردشگران را آموزش ندیده باشند، موجب نارضایتی گردشگران از نحوه رفتار جامعه میزبان و نیز ارائه واکنش منفی نسبت به رفتارهای گردشگران از سوی مردم محلی خواهد شد.
معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی در این زمینه گفت:برای توسعه اقامتگاه های بوم گردی باید رسیدگی به تقاضاها تسریع و راهنمایی های لازم به متقاضیان برای فراهم کردن شرایط مورد نیاز ارائه شود و همچنین برای اخذ تسهیلات کم بهره به آنان به صندوق کارآفرینی و امیدمعرفی شوند.
مینا هاشمی مرغزار در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهارکرد: برای توسعه دفاتر مسافرتی هم سعی بر تقویت دفاتر موجود و حمایت از آنها از طریق تسهیلات کم بهره، شده است
وی با بیان اینکه اکنون هشت اقامتگاه بوم گردی و ۲۷ دفتر مسافرتی در خراسان شمالی فعالیت دارند اضافه کرد: اکنون چهار تشکل گردشگری نیز در این استان با این اداره کل همکاری دارند که شامل انجمن صنفی دفاتر مسافرتی، جامعه واحدهای پذیرایی بین راهی و سفره خانه های سنتی، جامعه واحدهای اقامتی و انجمن حرفه ای راهنمایان گردشگری می شود.
وی خاطرنشان کرد: در مجموع مبلغ یک میلیارد و ۳۵۰ میلیون ریال به سه اقامتگاه بوم گردی در استان تسهیلات ارائه شده است.
**عدم همکاری صندوق کارآفرینی و امید برای اعطاء تسهیلات کم بهره
هاشمی مرغزار درباره مشکلاتی که پیش روی اقامتگاه های بوم گردی در خراسان شمالی وجود دارد گفت: از جمله مشکلات می توان به عدم همکاری صندوق کارآفرینی و امید برای اعطای تسهیلات کم بهره به رغم انعقاد تفاهم نامه مشترک اشاره کرد.
وی افزود: عدم درک درست از مفهوم و هدف اقامتگاه‌های بوم‌گردی، توجه بیش از حد به توسعه کمی بدون توجه به توسعه کیفی، نبود آموزش در این حوزه، نبود نظارت اصولی و ارزیابی صحیح، نبود کارشناسان متخصص و آشنا با نحوه اجرای طرح و اعطای مجوز به افراد فاقد صلاحیت ۶محوری هستند که در بخش قوانین و مقررات می‌توانند برای توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی چالش‌زا باشند.
وی ادامه داد: بانیان واحدهای بوم‌گردی معتقدند تمرکز دستگاه های دولتی بر افزایش تعداد این اقامتگاه‌ها، بدون آنکه قواعد و صورت مشخصی برای این توسعه وجود داشته باشد، حیات طبیعی و هویت اصیل روستاها را به خطر انداخته و این جریان را که با هدف توسعه پایدار روستاها آغاز شده بود به انحراف می‌کشاند. در عین حال، این مساله چالش‌های اقتصادی را نیز متوجه بومی‌ها می‌کند.
هاشمی مرغزار اظهارکرد: در واقع، تشویق روستاییان به ساخت این واحدها برای تحقق ۲هزار اقامتگاه بوم‌گردی تا پایان برنامه ششم توسعه، این جریان را از مسیر اصلی خود خارج و گردشگران را نسبت به این دست از اقامتگاه‌ها بدبین خواهد کرد.
وی بیان کرد: فراهم نبودن دیگر زیرساخت‌های لازم در مناطق محلی که پیش‌نیاز ورود گردشگران است، در کنار عدم معرفی این مناطق در شمار مقاصد گردشگری، جوامع محلی امیدوار را از کسب درآمد مطلوب بی‌نصیب خواهد گذاشت.
**آموزش افراد فعال از مهم‌ترین فاکتورها برای ورود به بخش اقامتگاه‌های بوم‌گردی است
وی آموزش افراد فعال در این حوزه را یکی از اساسی‌ترین و مهم‌ترین فاکتورها برای ورود به بخش اقامتگاه‌های بوم‌گردی دانست و گفت: از آنجا که احداث اقامتگاه‌های بوم‌گردی بیشتر در مناطق روستایی و تاریخی صورت می‌گیرد و به‌دلیل اینکه زندگی در این مناطق بیشتر به‌صورت سنتی است و مردم نیز نسبت به فرهنگ و ارزش‌های خود حساس‌تر هستند، نیاز است سرمایه‌گذاران در این مناطق در رابطه با این مسائل آموزش ببینند و با مسائل اجتماعی-فرهنگی و زیست‌محیطی منطقه آشنایی کامل داشته باشند تا بتوانند حداکثر مشارکت جامعه محلی را جلب کنند.
هاشمی مرغزار افزود: با این‌ وجود گویا در زمینه آموزش از سوی سازمان‌های متولی گردشگری برنامه مشخصی طراحی نشده است، کارشناس متخصص در زمینه پیاده‌سازی طرح اقامتگاه‌های بوم‌گردی وجود ندارد و همچنین سرمایه‌گذاران در این بخش بعضا با اصل موضوع آشنا نیستند.
وی ادامه داد: همین موضوع سبب شده استانداردهای روز دنیا در این واحدها مورد استفاده قرار نگیرد، باید کارشناسان متخصص در زمینه پیاده‌سازی اقامتگاه‌های بوم‌گردی در کنار سرمایه‌گذاران این بخش حضور داشته باشند تا با استفاده از تجربیات و مهارت‌های این کارشناسان، توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی در راستای دستیابی به اهداف تعیین شده صورت گیرد و کیفیت فعالیت‌های این واحدها افزایش یابد.
هاشمی مرغزار گفت: سرمایه‌گذاران در این واحدها باید از افراد واجد تخصص و تجربه لازم در حوزه گردشگری باشند تا بتوانند با استفاده از تخصص و تجربه خود، کارآیی بهتر و بالاتری داشته باشند.
**توجه به مشارکت دادن جامعه محلی از موضوعات مهم در زمینه توسعه اقامتگاه ها است
وی افزود: توجه به مشارکت دادن جامعه محلی و منتفع شدن آنها از ایجاد اقامتگاه‌های بوم‌گردی یکی از موضوعات مهم در زمینه توسعه این اقامتگاه‌ها است و عدم توجه به این موضوع می‌تواند فعالیت این واحدها را با مشکلاتی مواجه کند.
هاشمی مرغزار بیان کرد: منافع حاصل از فعالیت این واحدها باید بین جامعه محلی به‌صورت عادلانه توزیع شود تا آنها تمایل بیشتری به مشارکت با سرمایه‌گذاران داشته باشند.
وی همچنین اظهارکرد: تجربه نشان داده است در غیر این صورت، عده‌ای که از منافع به‌دست‌آمده منفعتی ندارند، در برابر پیشرفت این اقامتگاه‌ها ایستادگی می‌کنند و واکنش منفی نشان می‌دهند که باعث به‌وجود آمدن تنش و کشمکش در جامعه محلی می‌شود. این در حالی است که در زمینه نیروی انسانی نیز آسیب‌ها و چالش‌هایی از جمله نبود نیروی انسانی آموزش‌دیده و آموزش‌دهنده و عدم آموزش و توانمندسازی جامعه محلی پیش روی اقامتگاه‌های بوم‌گردی وجود دارد.
**تعداد افراد فعال در امر آموزش فعالان اقامتگاه‌های بوم‌گردی محدود است
وی تاکید کرد: نبود نیروی انسانی متخصص موجب بروز مشکلاتی در راستای فعالیت این واحدها شده و کارآیی این واحدها را پایین آورده، تعداد افرادی که در امر آموزش فعالان اقامتگاه‌های بوم‌گردی نیز فعالیت می‌کنند محدود است، اگر جامعه محلی نحوه تعامل با گردشگران را آموزش ندیده باشند، موجب نارضایتی گردشگران از نحوه رفتار جامعه میزبان و نیز ارائه واکنش منفی نسبت به رفتارهای گردشگران از سوی مردم محلی خواهد شد.
وی از جمله مولفه هایی که در فراهم شدن بستر برای توسعه اقامتگاه های بوم گردی در خراسان شمالی موثرند به نقش سایر دستگاه ها از جمله بانکها، اماکن نیروی انتظامی، صداوسیما و همچنین آموزش نیروی انسانی و سرمایه گذاران این بخش می توان اشاره کرد.
**بیش از ۱۰۰ درخواست برای ایجاد اقامتگاه بوم گردی در خراسان شمالی ارائه شده است
هاشمی مرغزار گفت: تاکنون حدود ۱۰۰۰ جاذبه گردشگری، تاریخی،فرهنگی و طبیعی در خراسان شمالی شناسایی شده است و بیش از ۱۰۰ درخواست برای ایجاد اقامتگاه بوم گردی در این استان ارائه شده است .
وی اظهارکرد: گاهی نگرانی هایی درایجاد اقامتگاه ها مبنی بر اینکه به اقتصاد هتل داران ضربه می زند وجود دارد، اما این استدلال غلط است، هرچقدر زیرساخت اقامتی مخصوصا اقامتگاه بومگردی در استان ایجاد شود به توسعه گردشگری استان کمک شایانی می کند، هر یک از انواع واحدهای اقامتی مخاطبان خاص خودش را دارد.
**برای معرفی جاذبه های خراسان شمالی اقدام چشمگیر انجام نشده است
یک استاد دانشگاه در خراسان شمالی در این زمینه گفت: این استان از استان های بکر و دارای موقغیت طبیعی بسیار زیبا، کوه های سربه فلک کشیده، کویر و جنگل و روستاها و دهستان های منحصر به فرد است.
مهدی نوری در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهارکرد: با تمام این جاذبه ها در بخش های مختلف مانند کشاورزی، گردشگری، اما هنوز نسبت به شناسایی این مکان ها و موقعیت ها در خراسان شمالی اقدامی چشمگیری انجام نشده است.
وی افزود: در سطح کشور هم به همین شکل است اما در خراسان شمالی این ضعف بیشتر مشاهده می شود، در حالیکه که اگر دست اندرکاران مربوطه نگاه ویژه به این حوزه ها داشته باشند، می توانند منافع اقتصادی خوبی رابرای این استان به ارمغان بیاورند.
نوری عنوان کرد: خراسان شمالی در مسیر جاده آسیایی قرار دارد و سالانه محل عبور میلیون ها مسافر از استان های مختلفی است که به پابوس حرم مطهر امام رضا(ع) می روند اما این فرصت هم به تهدید تبدیل شده است.
وی ادامه داد: برخی از مسافران که قصد زیارت حرم امام رضا(ع) را دارند از جاده جنگل گلستان به خراسان شمالی وارد می شوند اما به علت خطرناک بودن جاده و استاندارد نبودن آن که به جاده مرگ هم معروف شده، ترجیح می دهند که از جاده سمنان عبور کنند.
نوری گفت: تمام این عوامل باعث می شود که مسافران فقط برای چند ساعت استراحت، در خراسان شمالی توقف کنند و از جاذبه های این استان اطلاعی بدست نیاورند، که این برای استان بسیار نامطلوب است.
این استاد دانشگاه اضافه کرد: بسیاری از مناطق در خراسان شمالی وجود دارد که هنوز مردم این استان هم با آن آشنا نیستند، ما دره و کوه های بسیاری برای کوه نوردی در شهرهای شیروان و آشخانه داریم، باید مسئولان مربوطه برای شناسایی این مناطق به مردم، تمهیدات لازم را بیاندیشند.
وی گفت: باید برای برگزاری تورهای یک روزه برنامه ریزی شود تا حداقل مردم خراسان شمالی با طبیعت موجود در این استان و جاذبه های آن آشنا شوند و ساعتی از محیط شهری فاصله بگیرند.
وی تاکید کرد: باید مراکز فرهنگی در خراسان شمالی که صدا و سیما هم جزیی از آنها است، برای معرفی اقامتگاه های بوم گردی، جاذبه های گردشگری، روستاهای هدف گردشگری، محصولات کشاورزی خاص در برخی از مناطق در استان تلاش کنند.
**تبلیغات برای معرفی جاذبه های گردشگری در خراسان شمالی بسیار کمرنگ است
مدیریت اقامتگاه بوم گردی وصال در روستای رویین شهرستان اسفراین گفت: برای توسعه بوم گردی در خراسان شمالی باید به مردم فرهنگ سازی و آموزش های لازم ارائه شود، باید به روستائیان و مردم درباره موضوع توریسم و تاثیرگذاری صنعت گردشگری در رونق اقتصاد و منطقه با برگزاری کلاس های آموزشی آگاهی دهیم و مردم این مناطق را به انجام فعالیت های صنایع دستی تشویق کنیم.
علی وصالی افزود: خراسان شمالی جاذبه های گردشگری فراوانی دارد اما تبلیغات موجود برای معرفی این جاذبه ها به دیگران و توریست ها بسیار کمرنگ و موجب ناشناخته ماندن این استان شده است.
وی تاکیدکرد: یکی از مشکلات حوزه بوم گردی در خراسان شمالی این است که روند اداری برای افرادی که متقاضی دریافت تسهیلات هستند بسیار سرسام آور است و باید این افراد برای دریافت وام ضامن کارمند داشته باشند که این برای همه مقدور نیست.
وصالی گفت: همه افراد در روستا نمی توانند برای دریافت تسهیلات کارمند ضامن داشته باشند، کاش می شد بجای ضامن کارمند، سند زمین و یا ملک مسکونی را از متقاضیان قبول می کردند.
این مسئول اضافه کرد: باید ایجاد اقامتگاه های بوم گردی در روستاها براساس برگزاری کلاس آموزشی، مشاوره و دادن مجوز بوم گردی با توجه به ظرفیت همان منطقه باشد.
وصالی بیان کرد: با ایجاد اقامتگاه های بوم گردی در خراسان شمالی برای بسیاری از جوانان در روستاها اشتغال زایی می شود و همچنین با خریداری از محصولات آن منطقه برای روستا درآمدزایی شده و از وجود واسطه ها و دلال ها جلوگیری می شود.
وی افزود: ایجاد اقامتگاه های بوم گردی در خراسان شمالی سبب کمتر شدن مهاجرت ا زروستا ها و حتی مهاجرت معکوس جوانان از شهر به روستاها شده است.
منبع :» ایرنای خراسان شمالیhttp://www.irna.ir/nkhorasan/fa/News/82707528