جلوگیری از تبخیر و هدر رفت آب در استخر های ذخیره آب کشاورزی خراسان شمالی

جلوگیری از تبخیر و هدر رفت آب در استخر های ذخیره آب کشاورزی خراسان شمالی

http://n-khorasan.ir/wp-content/uploads/2018/01/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%B1-%D8%B0%D8%AE%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A2%D8%A8.png

مصرفی 90 درصدی بخش کشاورزی از منابع آبی استان خراسان شمالی اهمیت توجه به صرفه جویی در بخش کشاورزی را در گوشزد می کند.

   کاهش شدید بارش و به دنبال آن بحران آبی در شهرستان های شیرون و اسفراین درسال 96 و خشکسالی های پی درپی مردم را متوجه بحران آبی کرده است.:» متاسفانه برخی مسئولین قادر به درک این موضوع نیستندو به دنبال توسعه صنایع آب بر و مخربی چون پتروشیمی ، پالایشگاه و فولاد اند که این صنایع غیر بومی  ناپایداری زیستی و  بحران آبی را تشدید می کنند، در این میان برخی مسئولین استانی به دنبال اجرای طرح های بومی و پایداری بخش چون فراوری پشم، نیروگاه های بادی، خورشید و… هستند که عملکرد آنها جای تقدیر دارد.

در این مبحث جهت جلوگیری از هدر رفت آب در بخش کشاورزی روش های کاهش تبخیر سطحی در” استخرهای ذخیره آب کشاورزی” را معرفی می کنیم .

 در سال های اخیر احداث استخرهای ذخیره آب کشاورزی افزایش یافته و متاسفانه با افزایش احداث استخرها هدر رفت آب  از مجموع این مخازن، بعلت استفاده نکردن از “روش های کاهش تبخیر سطحی” نیز افزایش می یابد.

برای جلوگیری از تبخیر آب استخر های ذخیره روش های مختلفی وجود دارد که می توان با توجه به شرایط منطقه یکی از این روش ها و یا ترکیبی از آنها را به کار بست.

روش های کاهش تبخیرسطحی آب در  استخر های کشاورزی

1 ) توپ های پلاستیکی

یکی از روش های کاهش تبخیر سطحی استفاده از توپ های پلاستیکی است . از این روش در کشورهای مختلف استفاده شده  که با مکانیسم های زیر مانع از تبخیر شدید آب می شوند.

الف: جلوگیری از تابش مستقیم نور خورشید و کاهش دمای آب

ب: جلوگیری از وزش باد روی سطح آب

ج: افزایش فشار سطحی بر آب

2) توپ های بالک دار

توپک های بالدار،توپ هایی با باله های انتشاری هستند که با افزایش فشار سطحی بر آب وبازیافت بخارات آب از هدر رفت آن جلوگیری می کنند.

در این توپ ها علاوه بر جلوگیری از تابش مستقیم نور خورشید و وزش باد اگر مقداری آب تبخیر شود مولکول های آب بین باله های توپک و سطح آب قرار می گیرند و با افزایش تبخیر در طی زمان، فشار سطحی بر آب افزایش یافته و تبخیر متوقف می شود و حجم بخارات اضافی به صورت قطره به آب برمی گردد.

3) افزایش عمق و کاهش مساحت دهانه

با افزایش عمق و کاهش سطح تماس با نور و باد می توان از تبخیر آب جلوگیری کرد.

4) ایجاد پوشش های گیاهی و یا احداث بادشکن مصنوعی

یکی از عوامل مهم در تبخیر سطحی ، وزش باد است.با کاشت درخت و افزایش پوشش گیاهی در اطراف استخر می توان از سرعت باد کاست، اگر امکان کاشت درخت و یا گیاه وجود نداشته باشد باید از بادشکن های بتنی و یا سازهای طبیعی دیگر استفاده کرد.

5) پنل های خورشیدی و صفحات فتوولتائیک ویا هگزوکاور

استفاده از پنل های خورشیدی  یکی از روش های مناسب می باشد که می توان از تابش مستقیم نور آفتاب و وزش باد جلوگیری کرد و علاوه بر آن  تولید انرژی داشته باشیم متاسفانه هزینه زیاد تاسیسات و خرید صفحات فتوولتائیک برای استخرهای ذخیره آب کشاورزی کوچک و متوسط به صرفه نیست.

6) صفحات پلی اتیلن و یا مقاوم پلاستیکی

این صفحات به صورت شناور بر روی آب قرار می گیرند و با افزایش فشار سطحی بر آب و کاهش تماس با باد و نور خورشید میزان تبخیر را کم می کنند.

7) لایه‌های نانو الکلی و پلی‌اتیلنی

این لایه های نانو و آبگریز روی سطح آب قرار گرفته و از تبخیر آب جلوگیری می کنند. متاسفانه این مواد در تلاطم های زیاد کارایی خوبی ندارند .

با توجه به اینکه عوامل مختلفی چون سرعت  باد، دمای آب،رطوبت محیط ،مساحت سطح تبخیر کننده، و ناخالصی آب بر تبخیر موثر است باید در هر مکان موثرترین عامل شناسایی و بر همین اساس روش مناسب را بکار ببندیم.

با توجه به تعداد زیاد استخرهای ذخیره آب کشاورزی اثرات آنها بر روی محیط زیست می تواند قابل توجه باشد ولی بعلت وسعت کم این استخرها نسبت به وسعت کلی آنها، توجهی به اثرات آنها بر روی محیط زیست نمی شود.

هادی مرادی برزل آباد –
دانشجوی کارشناسی ارشد علوم و مهندسی محیط زیست گرایش آلودگی
– 7/ بهمن /1396

 

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *