زنده گیری و اقدام به درمان بره میش های مبتلا به ppr

محیطبانان پارک ملی سالوک یک راس بره میش وحشی بیمار را زنده گیری کرده و جهت درمان به اداره حفاظت محیط زیست اسفراین منتقل نمودند

محیطبانان پارک ملی سالوک یک راس بره میش وحشی بیمار را زنده گیری کرده و جهت درمان به اداره حفاظت محیط زیست اسفراین منتقل نمودند

http://n-khorasan.ir/wp-content/uploads/2017/10/%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D9%85%DB%8C%D8%B4-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%88%DA%A9-225x300.jpg

:» اوریال نیوز

@urialnews


بیماری طاعون نشخوار کنندگان کوچک ( پی پی آر )طاعون نشخوارکنندگان کوچک (PPR) ، بیماری ویروسی بسیار مسری است که در میان حیوانات اهلی،‌ گوسفند و بز به آن مبتلا می­شوند. این بیماری در گله هایی که سابقه واکسیناسیون یا ابتلا به بیماری را ندارند می‌تواند 80 تا 90 درصد دام‌ها را مبتلا کند و 50 تا 80 در صد مبتلایان را به کام مرگ بکشد. در این متنن مشاوره تلاش شده است به مهم‌ترین پرسش‌های موجود در ارتباط با بیماری و راه‌های پیشگیری از آن پاسخ داده شود. به هرگونه پرسش یا ابهام باقی‌مانده نیز در صورت ارسال آن به آدرس الکترونیکی ذکر شده در پرتال پاسخ داده خواهد شد.

بیماری طاعون نشخوارکنندگان کوچک چیست؟

طاعون نشخوارکنندگان کوچک (PPR) ، بیماری ویروسی بسیار مسری است که در میان حیوانات اهلی،‌ گوسفند و بز به آن مبتلا می­شوند. این بیماری در گله هایی که سابقه واکسیناسیون یا ابتلا به بیماری را ندارند می‌تواند 80 تا 90 درصد دام‌ها را مبتلا کند و 50 تا 80 در صد مبتلایان را به کام مرگ بکشد؛ و همچنین سبب کاهش تولیدات دامی شود. از نظر سن، شدت بیماری در حیوانات 4 تا 18 ماهه بیش‌تر از بالغین است و نوزاد مادرانی که واکسن این بیماری را دریافت کرده‌اند 3 تا 4 ماه ایمنی دارند. بنابراین 3 تا 4 ماه پس از فصل زایش، تعداد دام‌های حساس به بیماری بیش‌تر می‌شود. اگرچه این بیماری وابسته به فصل خاصی از سال نیست ولی در اثر تغییرات آب و هوایی مانند آغاز فصل بارش که هوا گرم و مرطوب است، یا در خشکی و سرما امکان بروز و شیوع آن بیش‌تر است.

به این بیماری طاعون بزی و تب نزله‌ای (تب بدخیم) بزی هم گفته می‌شود.

طاعون نشخوارکنندگان کوچک از سال 1373 در ایران دیده شده است و در سایر کشورهای منطقه شامل عراق، اردن، کویت، لبنان، عمان، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، یمن، هند، نپال، بنگلادش، پاکستان و افغانستان هم وجود دارد.

آیا همه حیوانات کوچک به این بیماری مبتلا می‌شوند؟

گوسفند، بز و نشخوارکنندگان کوچک وحشی که در باغ وحش‌ها ویا محیط های طبیعی زندگی می‌کنند، به این بیماری مبتلا می‌شوند. در سال‌های 1379و1380 مواردی از شیوع این بیماری در کل و بزهای وحشی پارک ملی کویر مشاهده شده است. ویروس بیماری می‌تواند وارد بدن گاو، گاومیش، شتر و خوک شود، ولی تاکنون نشانه‌های ابتلا به بیماری در آن ها دیده نشده است.

آیا این بیماری به انسان هم سرایت می‌کند؟

خوشبختانه انسان به این بیماری مبتلا نمی‌شود. ولی می‌تواند ویروس بیماری را با دست، کفش و لباس آلوده به دام‌ها و مکان‌های دیگر منتقل کند.

 بیماری چگونه به سایر دام‌ها منتقل می‌شود؟

تماس مستقیم دام‌های بیمار و سالم، مهم‌ترین راه انتقال است؛ بنابراین سرعت انتشار این بیماری در یک منطقه،   بستگی به میزان جا به جایی و تماس دام‌های گله ها با یکدیگر دارد. پیش از دیده شدن نشانه‌های بیماری، ویروس در مواد دفعی دام آلوده وجود دارد و پس از شروع تب، تا 10 روز مقدار آن در ترشحات و مواد دفعی چشم، بینی، دهان و مدفوع حیوانات بیمار بسیار بیش‌تر می‌شود؛ به‌ویژه در زمان سرفه و عطسه، قطره‌های ریز آلوده به ویرس تا فاصله زیادی در هوا منتشر می‌شوند و از راه تنفس به سایر دام‌ها سرایت می‌کنند. این فاصله در هوای سرد می‌تواند به 10 متر برسد.

ترشحات آلوده، از راه‌های دیگر هم در انتشار بیماری نقش دارند؛ به این ترتیب که با آلوده کردن آخورها، آبشخورها و بستر، منابع آلودگی جدیدی را به‌وجود می‌آورند. به‌ویژه در دامداری‌هایی که دام‌ها به صورت متراکم نگهداری می‌شوند، ویروس خیلی سریع‌تر به سایر دام‌ها منتقل می‌شود. درمیادین دام، تماس نزدیک میان دام‌هایی که از نقاط مختلف برای فروش آورده می‌شوند خطر انتقال و انتشار بیماری را افزایش می‌دهد.

 در چه صورتی بیماری می‌تواند در گله اتفاق بیافتد؟

  • خریداری و وارد کردن دام آلوده به گله
  • تماس حیوانات با منابع آلوده در زمان جا به‌ جایی و حمل و نقل مانند استفاده از آب و غذای دام‌های تجاری و کوچ‌رو.
  • در صورتی که گوسفندان و بزهایی که آلودگی آن‌ها مشخص نیست با سنین مختلف دریک جا جمع و مخلوط شوند.
  • بازگرداندن دام‌های فروخته نشده به گله که ممکن است در بازار فروش، آلوده شده باشند.

طاعون نشخوار گنندگان کوچک چه نشانه‌هایی دارد؟

– شروع ناگهانی، تب40 تا41 درجه و افسردگی و بی­حالی از نشانه‌های عمومی بیماری است.

– موهای بدن، به‌ویژه در نژادهای موکوتاه راست می‌شوند و ظاهری پف کرده به دام می‌دهند.

– در فاصله کوتاهی پس از این مرحله، ترشحات آبکی ازچشم‌ها، بینی و دهان شروع و به تدریج غلیظ و زرد رنگ می­شود. این ترشحات، پوزه و موهای زیر چشم را مرطوب می‌کند و پس از خشک شدن باعث چسبندگی پلک‌ها، بسته شدن سوراخ‌های بینی و اشکال در تنفس می‌شود.

– با گذشت 1 تا 2 روز از شروع تب، پوشش مخاطی دهان وچشم‌ها به‌شدت متورم و قرمز رنگ می­شود. سپس به‌ علت مردن پوست این نواحی، نقاط کوچک ته سوزنی روی لثه‌ها، کام، لب‌ها، سطح داخلی گونه‌ها و چانه و روی زبان ظاهر می‌شوند. به‌تدریج این نقطه‌ها در اثر زیادتر و بزرگ شدن به هم وصل می‌شوند.

– سطح داخلی دهان از نظر ظاهری تغییر می‌کند، یعنی رنگ پریده و پوشیده ازسلول‌های مرده می‌شود و گاهی پوشش طبیعی آن با یک ماده پنیری‌شکل و ضخیم، به‌طور کامل پوشانده می‌شود. چنین وضعیتی با درد همراه است که نشانه آن مقاومت حیوان در برابر معاینه‌ دهان است.

– معمولاً 2 تا 3 روز پس از شروع تب، اسهال ظاهر می‌شود؛ البته در مراحل اولیه و شکل ملایم بیماری، ممکن است اسهال وجود نداشنه باشد.

– در شکل بسیار شدید بیماری، دام‌ها 4 تا 5 روز پس از شروع نشانه‌ها می‌میرند. این مدت در شکل شدید بیماری 7 تا 10 روز است. دام‌هایی که جان سالم به در می‌برند کم کم با گذراندن دوره نقاهت حالشان خوب می‌شود.

– فقر غذائی، استرس حمل و نقل و وجود هم‌زمان آلودگی‌های انگلی و سایر عفونت‌ها، شدت بیماری را زیاد می‌کنند.

– نشانه‌های بیماری در بزها شدیدتر است.

– با مشاهده 58 مورد سقط جنین در 140 بز مبتلا به این بیماری در پاکستان، گفته شده است که طاعون نشخوارکنندگان کوچک می‌تواند سبب سقط جنین هم بشود.

– این بیماری عوارضی هم دارد؛ به این صورت که زخم‌‌های موجود در دهان و ضعف دام سبب می‌شود برخی از میکروب‌ها و آلودگی‌های انگلی هم فعال شوند و مشکل را بیش‌تر کنند.

چگونه می‌توانیم به وجود بیماری طاعون نشخوارکنندگان کوچک پی ببریم؟

البته در مناطقی که برای اولین بار این بیماری رخ می‌دهد ممکن است تب بالا، افسردگی و مرگ، تنها نشانه‌های بیماری باشند. ولی در مجموع، کشورهایی که دارای تعداد زیادی گوسفند و بز هستند و در مناطق آلوده به ویروس هم قرار دارند، باید با شروع ناگهانی یک بیماری تب دار در گوسفند و بز و مشاهده نشانه‌‌هایی مانند ترشحات چشم و بینی، وجود زخم در دهان، اسهال و تلفات قابل توجه در این دام‌ها، به این بیماری مشکوک شوند.

از زمانی که ویروس وارد بدن دام می‌شود تا زمانی که اولین نشانه‌ بیماری ظاهر می‌شود 2 تا 6 روز طول می‌کشد؛ به این مرحله، دوره نهفتگی یا کمون بیماری می‌گویند. بنابر این اگر دامی را از مناطق یا گله‌های آلوده تهیه کرده باشید با مشاهده نشانه‌های گفته شده در طول این مدت، می‌توانید به شیوع طاعون نشخوارکنندگان کوچک مشکوک شوید.

آیا پس از مرگ هم نشانه‌هایی وجود دارد که بتوان گفت حیوان در اثر این بیماری مرده است؟

لاشه یک دام مبتلا به طاعون نشخوارکنندگان کوچک به‌طور معمول تحلیل رفته و پاهای عقب دام آغشته به ترشحات اسهال است؛ همچنین کره چشم‌ها گود افتاده‌اند، چشم‌ها و بینی پوشیده از ترشحات خشک است و در دهان، زخم، ترشحات و پوست غیر طبیعی وجود دارد.

تغییرات دیگری هم ممکن است در لاشه باز شده حیوان مشاهده شود. البته این کار به وسیله دامپزشک صورت می‌گیرد:

در داخل بدن حیوان ریه‌ها اغلب پرخون و جگری هستند­ و دستگاه گوارش دارای پرخونی و خونریزی است. خطوط راه راه گورخری هم ممکن است در دستگاه گوارش دیده شود.

طاعون نشخوارکنندگان کوچک قابل درمان است؟

این بیماری درمان خاصی ندارد و به‌طور طبیعی پس از مدتی با به جا گذاشتن تعدادی تلفات درگله، دوره‌اش به پایان می‌رسد؛ ولی درمان‌های حمایتی به حیوانات مبتلا کمک می‌کنند تا زودتر خوب شوند و رنج کم‌تری بکشند؛ به همین منظور برای پیشگیری از عفونت‌ها، سرعت بخشیدن به بهبود زخم‌ها و بالا بردن مقاومت حیوان در برابر بیماری از آنتی‌بوتیک، آرام‌بخش‌های خوراکی و ویتامین‌ها به‌ویژه ویتامین آ و ث استفاده می‌شود. خوراندن علوفه و غذای نرم به این دام‌ها و نگه داشتن آن‌ها در جای گرم هم به روند بهبود کمک می‌کند.

اما با توجه به این که گفته شده است همه این کارها فقط 13 درصد به دام بیمار کمک می‌کند تا زنده بماند، متوجه می‌شویم که پیشگیری از بروز و شیوع بیماری بسیار مهم است.

برای پیشگیری از بیماری طاعون نشخوارکنندگان کوچک چه کارهایی می‌شود انجام داد؟

رعایت اصول بهداشت درگله، توجه به ضوابط دامپزشکی در خرید و فروش، قرنطینه و جا به‌ جایی دام‌ها و بالاخره واکسیناسیون، اقدام‌های اساسی برای مبارزه با بیماری و پیشگیری از بروز و شیوع آن است. گاهی ممکن است بر اساس سیاست‌های بهداشتی یک کشور،‌ همه دام‌های آلوده معدوم شوند.

به هرحال دامداران می‌توانند با توجه به مطالبی که در مورد راه‌های انتقال و شیوع بیماری گفته شد کارهای مهمی را در این زمینه انجام دهند. در این‌جا به دلیل اهمیت موضوع یک بار دیگر به این موارد که اجرای آن‌ها بسیار هم ساده است اشاره می‌شود:

– به عنوان یک اصل کلی، لازم است دامداران به مقدار کافی آب و غذای خوب و سالم به دام‌ها بدهند تا هم حق حیوانات را ادا کرده باشند و هم مقاومت آن‌ها را در برابر همه بیماری‌ها، از جمله طاعون نشخوارکنندگان کوچک، بالا ببرند. دام‌های ضعیف معمولاً در شرایط خوبی هم نگهداری نمی‌شوند و احتمال آلوده بودن و یا آلوده شدن آن‌ها به انواع میکروب‌ها و انگل‌ها زیاد است و شدت بیماری و تلفات هم در آن‌ها بیش‌تر است؛ بنابراین، یک دامدار برای پیشگیری از بیماری‌ها ابتدا باید مدیر خوبی باشد و به توصیه‌های کارشناسان توجه کند.

– دامداران باید نسبت به راه‌های ورود بیماری حساس باشند. یعنی دام آلوده، وسایل آلوده و افرادی که به دامداری رفت و آمد دارند. چنان که گفته شد یکی از راه‌های ورود بیماری، دام جدید یا دام برگشت داده شده از بازار است. بنابراین اگر از مناطق یا گله‌های آلوده دامی را وارد کنند احتمال بروز بیماری در گله زیاد خواهد بود. کار درست این است که در این باره با دامپزشک مشورت کنند و نقل و انتقال را با مجوز دامپزشکی انجام دهند. همچنین این دام‌‌ها باید به مدت 21 روز در قرنطینه نگهداری شوند و پس از تأیید سلامت، در کنار سایر دام‌ها قرار گیرند.

حتماً می‌دانید که خرید دام‌های قاچاق یکی از راه‌های ورود بیماری است.

– جدا کردن دام‌های بیمار از سایرین و اطلاع رسانی فوری به دامپزشکی بسیار اهمیت دارد. این کار از شدت بیماری و تلفات آن کم می‌کند.

– تا زمانی که از سلامت دام‌های جدید مطمئن نشده‌اند، مراقب رفت و آمد از قرنطینه به محل دام‌های سالم باشند و علاوه بر ضدعفونی کفش‌ها و شستشوی دست‌ها، از هیچ‌گونه وسیله نقلیه،‌ ابزار، آب و غذای مشترک برای آن‌ها استفاده نکنند.

– هنگام جا به جایی، از تماس دام‌‌ها با گله‌های دیگر و استفاده از غذا و آب آن‌ها جلوگیری کنند.

– خود نیز از رفت و آمد به دامداری‌هایی که بیماری در آن‌ها وجود دارد خودداری کنند تا سبب انتقال بیماری‌ نشوند.

– خارج کردن فضولات، شستن و ضدعفونی جایگاه و وسایل بسیار مهم است؛ چرا که ویروس حتی قبل از مشاهده نشانه‌های بیماری یعنی در دوره نهفتگی هم، در کلیه مواد دفعی دام وجود دارد و محیط را آلوده می‌کند. از طرفی همین ویروس، در اثر آفتاب، گرما و مواد ضدعفونی کننده می‌میرد. پس دامداران می‌توانند برای ایجاد تهویه و تمیز شدن هوای جایگاه، از بستن مداوم پنجره‌ها خود داری کنند و اجازه دهند هوا، آفتاب و نور کافی به داخل راه پیدا کند.

– گفته شد که تماس نزدیک با دام‌های بیمار، مهم‌ترین راه انتشار آلودگی است. بنابراین لازم است تراکم مناسب برای دام‌‌ها در نظر گرفته شود؛ یعنی حداقل 5/1 متر مربع جا برای هر دام بالغ وجود داشته باشد.

.

– بسته به نوع واکسن، واکسیناسیون می‌تواند حدود یک تا سه سال دام‌ها را در برابر بیماری ایمن ‌کند. علاوه بر این، بچه‌های دام‌های ماده هم تا 4 ماه پس از تولد ایمنی دارند. توجه به این نکته که بیماری در بزغاله‌ها و بره‌ها بسیار شدیدتر است و حتی امکان مرگ همه آن‌ها وجود دارد، اهمیت همکاری با دامپزشکی برای واکسیناسیون دام‌ها را مشخص می‌کند.

تهیه و تدوین: دکتر فاطمه تهرانی

مدیریت آموزش و ترویج

دفتر فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان دامپزشکی

با تشکر از جناب آقای دکتر جعفر درودی به خاطر اعلام نظر کارشناسی و نیز بهره گرفتن از ترجمه ایشان

و همچنین خانم دکتر فرشته رنجبر، وآقایان دکتر جمال اکبری، دکتر فرزان سلیمانی، دکتر مهدی مناف زاده، دکتر ناصری، سایت و انجمن تخصصی دامپزشکان و وبلاگ دکتر وت که نکاتی از مقالات ایشان نیز مورد بهره برداری قرار گرفته است

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *