۵۱ درصد از گستره خراسان شمالی دچار خشکسالی شدید است

 

مدیرکل هواشناسی خراسان شمالی با بیان اینکه این استان پنجمین استان دچار خشکسالی در کشور است، گفت: میزان اثرات خشکسالی در ۵۱ درصد گستره خراسان شمالی شدید، ۳۶ درصد متوسط و ۹ درصد هم خفیف است.

به گزراش خبر فوری به نقل از ایرنا، خراسان شمالی بیش از ۲۸ هزار کیلومتر مربع گستره دارد که این استان از نظر ناهمواری‌ها به ۲ بخش نواحی کوهستانی و پست و هموار تقسیم می‌شود.
بلندترین نقطه آن قله شاه جهان در رشته کوه‌های آلاداغ ۳۰۵۱ متر و پست‌ترین نقطه آن در روستای تازه یاب در قسمت خروجی رودخانه اترک با ارتفاع ۴۰۰ متر از سطح دریا قرار دارد. ارتفاع متوسط استان ۱۳۲۶ متر از سطح دریا است.
مجتبی جلالی اظهار کرد: مناطق دچار خشکسالی شدید در شهرستان های بجنورد، شیروان، اسفراین و فاروج است.
وی اظهار کرد: در بازه زمانی اول مهر ۹۵ تا نیمه های مردادماه جاری، ۱۷۴.۵ میلیمتر بارندگی به ثبت رسیده است که این رقم در مدت مشابه پارسال ۲۷۲.۸ میلیمتر و در دوره آماری بلند مدت ۲۳۱ میلی متر گزارش شده بود.
وی گفت: میزان بارندگی در سال آبی جاری به سال گذشته ۳۸ درصد و به دوره آماری بلند مدت ۲۵.۴ درصد کاهش دارد.
جلالی خاطرنشان کرد: در چهار ماهه امسال نیز ۴۱ میلیمتر بارندگی در استان به ثبت رسید که این رقم در مدت مشابه پارسال ۱۲۹ میلی متر و در دوره آماری بلند مدت ۹۶ میلیمتر گزارش شده بود.
وی افزود: بر این اساس میزان بارندگی ها در استان طی چهار ماهه سال جاری در مقایسه با مدت مشابه پارسال ۶۸ درصد و در مقایسه با دوره آماری بلند مدت ۵۷ درصد کاهش داشته است.
مدیرکل هواشناسی خراسان شمالی اظهار کرد: دمای هوای استان در سال جاری در مقایسه با مدت مشابه پارسال ۰.۵ درجه افزایش داشته است.
به گفته جلالی تابستان امسال تابستانی گرم بوده و بالا بودن دمای هوا تا پایان این فصل در استان حاکم است.
وی تصریح کرد: پیش بینی می شود هوای خنک پس از مهرماه در استان حاکم شود.
خشکسالی به عنوان پدیده ای خزنده از حدود ۱۵ سال گذشته خراسان شمالی؛ خطه رودهای خروشان و چشمه های جوشان را در بر گرفته که این وضعیت چنان ترس و اضطرابی در دل روستائیان ایجاد کرده که منجر به خالی شدن برخی روستاها شده است.
سرشماری نفوس و مسکن سال ۹۵ هم گواه بر این مطلب است که جمعیت استان خراسان شمالی در مقایسه با سرشماری سال ۹۰ افزون بر چهار هزار نفر کاهش داشته که این میزان در روستاها بیشتر بوده است.
براساس این آمار، میزان جمعیت روستایی سرشماری شده در سال ۹۵ بیش از ۳۷۷ هزار نفر بوده که این میزان در سرشماری نفوس و مسکن سال ۹۰ بیش از ۴۱۰ هزار نفر ثبت شده است.
براساس داده های شرکت آب منطقه ای خراسان شمالی؛ متوسط آمار بارندگی ثبت شده در ایستگاه های این شرکت از ابتدای سال آبی تا خرداد ماه گذشته ۱۶۵ میلیمتر بوده که این میزان در مقایسه با مدت مشابه سال آبی پارسال بیش از ۲۶۲ میلیمتر بوده است.
براساس این داده ها، میانگین میزان بارش ثبت شده در این مدت نسبت به مدت مشابه سال آبی پارسال بیش از ۳۷درصد و نسبت به دوره بلندمدت هم بیش از ۳۰درصد کاهش دارد.
براساس این گزارش بیشترین کاهش بارندگی در شهرستان های فاروج، اسفراین و جاجرم با ۴۴، ۴۳ و ۴۲ درصد در سال آبی جاری نسبت به سال آبی پارسال داشته است.
هرچند خشکسالی در شهرستان های جاجرم و اسفراین که با کویر همسایه اند در گذشته های دور هم کم و بیش تجربه کرده اند اما، فراگیر شدن آن به شهرستانی نظیر فاروج که در دامنه های کوه های شاه جهان واقع شده خطر جدی برای مردمان این خطه است.
خراسان شمالی با جمعیت ۸۶۴ هزار نفری که حدود ۴۸ درصد آن در روستاها ساکن هستند نشان دهنده وابستگی جمعیت استان به اقتصاد کشاورزی و دامپروری است که وجود ۲ هزار و ۱۰۰ کیلومتر رودخانه در این استان نقش حیاتی بودن آب در معیشت و زندگی ساکنان این خطه را روشن می کند.
روستائیان خراسان شمالی امسال به علت کاهش شدید بارندگی ناچار کشتزارهای دیم خود را رها کردند یا اینکه به چرای دام اختصاص دادند.
وجود بیش از ۲ میلیون راس دام در استان و خشکسالی شدید موجب شده دامداران از هم اکنون به فکر آذوقه زمستانی دام های خود باشند؛ تردد روزانه شمار زیادی از کامیون های حامل ‘کلش’ که پس از فرآوری به ‘کاه’ تبدیل می شود از سمت استان های شمالی به این خطه برای اثبات این موضوع کافی به نظر می رسد.
خشکسالی و در پی آن فقر مراتع موجب می شود آن تعداد از روستائیانی هم که با تلاش و سخت کوشی به زندگی در روستاها مشغول هستند با ادامه این روند روستاها را خالی کنند.
براساس آمارهای موجود: حجم تخلیه آب از مخازن زیرزمینی خراسان شمالی سالانه ۵۹۳ میلیون مترمکعب است که حجم کسری این مخازن ۶۳ میلیون مترمکعب می باشد.
این درحالی است که سهم آب های زیرزمینی از منابع آب تجدید پذیر ۵۳۰ میلیون مترمکعب است اما، میزان بهره برداری از آب سطحی تنظیم نشده (سنتی) ۴۹۸ میلیون مترمکعب است.
هم اکنون بجز منابع آبی رودخانه ها در خراسان شمالی سه هزار حلقه چاه غیر مجاز و ۲ هزار و ۹۴۳ حلقه چاه مجاز وجود دارد که حفر چاه های غیرمجاز و اضافه برداشت از چاه ها هم اکنون به معضل جدی این استان تبدیل شده است.